Fazla Mesai Nedir? (4857 m. 41)
Haftalık çalışma süresi (kural olarak 45 saat) aşıldığında, aşan saatler fazla çalışma sayılır. Fazla çalışma ücreti saatlik ücretin 1,5 katı (%50 zamlı) olarak ödenir. Tatil günlerinde yapılan çalışmalarda ek zam uygulanır.
Fazla Çalışma Türleri
- Olağan fazla çalışma — 45 saati aşan, %50 zamlı
- Fazla sürelerle çalışma — 40-45 saat arası, sözleşmede daha az süre belirlenmişse %25 zamlı
- Hafta tatili çalışması — 1 günlük + %50 zamlı
- Resmi/dini bayram çalışması — 1 günlük + %100 zamlı
Yıllık Üst Sınır
Fazla çalışma yılda toplam 270 saati geçemez (4857 m. 41/8). Bu sınır işçi başına uygulanır. Aşılması halinde işveren idari para cezası ile karşı karşıya kalabilir.
Fazla Mesai İspatı
Fazla mesai alacağında ispat yükü işçidedir. Yargıtay aşağıdaki delilleri kabul eder:
- Kartlı geçiş sistemi (PDKS) logları
- Tutarlı tanık ifadeleri (mesai arkadaşları)
- İş yerine ait giriş-çıkış kayıtları
- E-posta ve mesajlaşma kayıtları (saat damgaları)
- Vardiya çizelgeleri
- Banka aylık ödemeleri ile resmi bordro karşılaştırması
- Müşteri/karar yazışmaları (geç saatte gönderilmiş)
Fazla Mesai Yerine Serbest Zaman (İzin)
İşçinin onayı şartıyla, her 1 saat fazla çalışma için 1 saat 30 dakika serbest zaman verilebilir (4857 m. 41/5). İzin 6 ay içinde kullandırılmalıdır; aksi halde ücret olarak ödenmesi gerekir.
Zamanaşımı
Fazla mesai ücret alacağı 5 yıllık zamanaşımına tabidir (4857 m. 32, TBK m. 147). Zamanaşımı her ay alacaklı olunan tarihten itibaren ayrı ayrı işler — geç başvuru hak kayıplarına yol açabilir.
Dava Süreci
- Delil toplama — özellikle tanık + kayıt eşleştirmesi
- Arabuluculuk — iş davalarında zorunlu (7036 sayılı Kanun)
- Dava açma — İş Mahkemesi
- Bilirkişi raporu — hesaplama ve hak değerlendirmesi
- Karar & tahsil — icra takibi gerekirse