Ana SayfaBlogAile Hukuku

Boşanma Tazminatı: Maddi ve Manevi Tazminat (TMK m.174) — 2026

4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m.174 çerçevesinde boşanmada maddi ve manevi tazminat şartları, kusur kavramı, tutar hesaplama kriterleri, taleplerin zamanlama (boşanma davasında veya ayrı dava) ve zamanaşımı süresi.

İçindekiler33 bölüm
  1. Boşanma Tazminatı Nedir?
  2. Maddi Tazminat — TMK m.174/1
  3. Tanım
  4. Maddi Tazminatın Şartları
  5. Maddi Tazminatın Konusu
  6. Hesaplama Kriterleri
  7. Manevi Tazminat — TMK m.174/2
  8. Tanım
  9. Manevi Tazminatın Şartları
  10. Manevi Tazminat Gerektiren Davranışlar
  11. Tutar Hesaplama
  12. Kusur Kavramı
  13. Tazminat Talebi Şartı
  14. Maddi vs Manevi Tazminat — Karşılaştırma
  15. Tazminat Talep Etme Yolları
  16. 1. Boşanma Davası İçinde
  17. 2. Boşanma Sonrası Ayrı Dava
  18. Tazminat Ödeme Şekilleri
  19. Tek Seferlik Ödeme
  20. Taksitli Ödeme
  21. Yetkili Mahkeme
  22. Yargılama Süresi
  23. Pratik İpuçları
  24. Tazminat Talep Eden İçin
  25. Tazminat Ödeyecek İçin
  26. Sık Sorulan Sorular
  27. Yoksulluk nafakası alırken tazminat da alabilir miyim?
  28. Eşit kusurluyuz, hiç tazminat alamaz mıyım?
  29. Anlaşmalı boşanmada tazminat istenir mi?
  30. Eski eşim tazminatı ödemiyor, ne yapabilirim?
  31. Tazminat tutarı vergiden muaf mı?
  32. Sonuç
  33. İlgili Resmi Kaynaklar

Boşanma davasında mal paylaşımı, nafaka ve velayet dışında talep edilebilecek bir hak daha vardır: boşanma tazminatı. 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu (TMK) m.174 çerçevesinde, kusursuz veya az kusurlu eş, diğer eşten maddi ve manevi tazminat talep edebilir. Bu tazminat yoksulluk nafakasından farklıdır ve bir kerelik ödeme niteliğindedir. Bu rehberde, boşanma tazminatının şartlarını, hesaplama kriterlerini ve dava sürecini ele alıyoruz.

Boşanma Tazminatı Nedir?

TMK m.174 çerçevesinde boşanma tazminatı, iki ayrı kalemde düzenlenir:

TürYasal DayanakKonu
Maddi tazminatTMK m.174/1Mevcut veya beklenen menfaatlerin kaybı
Manevi tazminatTMK m.174/2Kişilik hakkı saldırısı, acı

Önemli ayrım: Boşanma tazminatı bir kerelik ödemedir. Nafakadan (aylık ödeme) farklıdır. Toplu olarak veya taksitli ödenebilir.

Maddi Tazminat — TMK m.174/1

Tanım

TMK m.174/1:

Mevcut veya beklenen menfaatleri boşanma yüzünden zedelenen kusursuz veya daha az kusurlu eş, kusurlu eşten uygun bir maddi tazminat isteyebilir.

Maddi Tazminatın Şartları

ŞartDetay
Boşanma kararı verilmiş olmalıBoşanma davası içinde veya sonrasında
Talep eden eş kusursuz veya az kusurluDaha az kusurlu olmalı
Mevcut veya beklenen menfaat kaybıSomut menfaat kaybı
Ödeme yapan eş kusurluTamamen veya ağır kusurlu

Maddi Tazminatın Konusu

Maddi tazminat mevcut veya beklenen menfaatleri kapsar:

MenfaatDetay
Yaşam standardı kaybıBoşanma öncesi yaşam düzeyinin sürmemesi
Kariyer kaybıEv kadınlığı için kariyer fedakarlığı
Eğitim fırsatı kaybıEvlilik nedeniyle eğitime ara verme
Sosyal statü kaybıEş kimliğiyle elde edilen statü
Sigorta primleri kaybıEşin SGK primleri
Yaşlılık güvencesiEmeklilik beklentisi kaybı

Hesaplama Kriterleri

Hâkim, maddi tazminat tutarını belirlerken şu kriterleri değerlendirir:

  • Evlilik süresi
  • Yaş ve sağlık durumu
  • Eğitim seviyesi
  • Çalışma gücü
  • Tarafların ekonomik durumu
  • Yaşam standardı
  • Çocuk sayısı

Manevi Tazminat — TMK m.174/2

Tanım

TMK m.174/2:

Boşanmaya sebep olan olaylar yüzünden kişilik hakkı saldırıya uğrayan taraf, kusurlu olan diğer taraftan manevi tazminat olarak uygun miktarda bir para ödenmesini isteyebilir.

Manevi Tazminatın Şartları

ŞartDetay
Kişilik hakkı saldırısıOnur, şeref, itibar, mahremiyet zedelenmesi
Boşanmaya sebep olan olaySadakatsizlik, şiddet, hakaret vb.
Talep edenin kusursuz/az kusurluDaha az kusurlu olmalı
Diğer eşin kusurlu olmasıTam veya ağır kusurlu

Manevi Tazminat Gerektiren Davranışlar

Yargıtay 2. HD içtihatlarında manevi tazminat gerektiren davranış örnekleri:

DavranışDetay
Sadakatsizlik (zina)Açık veya örtülü
ŞiddetFiziksel veya psikolojik
HakaretOnur kırıcı sözler
AşağılamaAile, çevre önünde küçük düşürme
Mahremiyet ihlaliÖzel hayata saldırı
Suç işlemeHapis cezası gerektiren suçlar
BağımlılıkAlkol, kumar, madde kullanımı (boşanmaya sebep)
Ailevi sorumluluğun ihmaliPara verme, ihtimam göstermeme

Tutar Hesaplama

Manevi tazminat hâkim takdirine tabidir. Yargıtay 2. HD'nin yerleşik kriterleri:

  • Olayın ağırlığı
  • Tarafların sosyal ve ekonomik durumu
  • Evlilik süresi
  • Kişilik hakkı saldırısının ağırlığı
  • Hakkaniyet ilkesi

Önemli: Tutar dosyaya özeldir. Bağlayıcı bir formül yoktur; hâkimin takdirine bağlıdır.

Kusur Kavramı

Boşanma tazminatının temeli kusur kavramına dayanır. Türk hukukunda kusur dereceleri:

DereceDetay
KusursuzBoşanmaya neden olacak davranışı yok
Az kusurluKüçük hatalar var ama esas kusur diğer eşte
Eşit kusurHer iki taraf benzer derecede kusurlu
Daha çok kusurluAğır kusur, ana sebep kendisi
Tam kusurluTek başına sorumlu

Tazminat Talebi Şartı

Boşanma tazminatı talep edebilmek için kusursuz veya az kusurlu olmak gerekir. Eşit kusurda tazminat genellikle reddedilir.

Maddi vs Manevi Tazminat — Karşılaştırma

ÖzellikMaddi TazminatManevi Tazminat
KonusuMali kayıpAcı, kişilik hakkı
ŞartıMenfaat kaybıKişilik hakkı saldırısı
HesaplamaSomut kayıp odaklıHâkim takdiri
İspatSomut delillerOlayın niteliği
Talep zamanıBoşanma davasında veya 1 yıl içinde ayrı davaAynı

Önemli: İki tazminat bağımsızdır. Sadece maddi, sadece manevi veya ikisi birden talep edilebilir.

Tazminat Talep Etme Yolları

1. Boşanma Davası İçinde

En yaygın yol. Boşanma davasıyla birlikte talep edilir:

  • Avantaj: Tek dava, paralel yargılama
  • Dezavantaj: Boşanma kararı çıkmadıkça tazminat alınmaz

2. Boşanma Sonrası Ayrı Dava

Boşanma kesinleştikten sonra 1 yıl içinde ayrı dava açılabilir (TMK m.178):

Evliliğin boşanma sebebiyle sona ermesinden doğan dava hakları, boşanma hükmünün kesinleşmesinin üzerinden 1 yıl geçmekle zamanaşımına uğrar.

Kritik süre: 1 yıllık süre kaçırılırsa tazminat hakkı kullanılamaz hale gelir.

Tazminat Ödeme Şekilleri

Tek Seferlik Ödeme

Tazminat genellikle bir kerede ödenir. Toplu ödeme:

  • Hızlı çözüm
  • Belirsizliği kaldırır
  • İcra takibi nispeten kolay

Taksitli Ödeme

Hâkim, ödeme gücüne göre taksitli ödeme kararı verebilir. Taksitler:

  • Aylık veya yıllık
  • Belirli süreyle sınırlı
  • İhlal halinde icra takibi

Yetkili Mahkeme

Aile Mahkemesi — boşanma davasının açıldığı yer veya tarafların ortak yerleşim yeri.

Yargılama Süresi

Boşanma davası içinde talep edilirse: boşanma davasının süresine bağlı (genelde 12-30 ay).

Ayrı dava olarak açılırsa: ortalama 8-18 ay.

Pratik İpuçları

Tazminat Talep Eden İçin

StratejiDetay
Kusur somutlaştırınTanık, mesaj, video, fotoğraf
Mali kayıp ispatlayınİş bırakma, eğitim ara verme belgeleri
Kişilik hakkı saldırısını belgeleAşağılama, şiddet kayıtları
Yaşam standardını gösterinÖnceki ve sonraki standart farkı
Eşin gücüne uygun talep edinAşırı yüksek talepler reddedilebilir

Tazminat Ödeyecek İçin

StratejiDetay
Karşı tarafın kusurunu ortaya çıkarınEşit kusurda tazminat reddedilir
Ekonomik durumunuzu belgeleYüksek talep karşısında tutarın azaltılması
Karşılıklı tazminat talebiKarşı taraf da kusurluysa siz de talep edin

Sık Sorulan Sorular

Yoksulluk nafakası alırken tazminat da alabilir miyim?

Evet. Yoksulluk nafakası (TMK m.175) ve boşanma tazminatı (TMK m.174) bağımsız taleplerdir. Şartları ayrı değerlendirilir. İkisini birden talep edebilirsiniz.

Eşit kusurluyuz, hiç tazminat alamaz mıyım?

Yargıtay 2. HD içtihadında eşit kusurda boşanma tazminatı genellikle reddedilir. Ancak kişilik hakkı saldırısı somut ve ağırsa (örn. ağır hakaret), eşit kusura rağmen manevi tazminat verilebilir.

Anlaşmalı boşanmada tazminat istenir mi?

Anlaşmalı boşanmada taraflar tazminat konusunda anlaşır ve protokolde belirtir. İstenmediği takdirde vazgeçildiği kabul edilir. Sonradan dava açılması genellikle reddedilir.

Eski eşim tazminatı ödemiyor, ne yapabilirim?

Karar kesinleştikten sonra icra takibi başlatabilirsiniz:

  • Maaş haczi (1/4 ile sınırlı — nafakadan farklı olarak 1/4 kuralı uygulanır)
  • Banka hesabı haczi
  • Taşınmaz/araç haczi

Tazminat tutarı vergiden muaf mı?

Evet, boşanma tazminatı gelir vergisinden muaftır (GVK m.25). Maddi ve manevi tazminatın her ikisi de muafiyet kapsamındadır.

Sonuç

Boşanma tazminatı, TMK m.174 çerçevesinde kusurlu eşten kusursuz/az kusurlu eşe ödenen para tazminatıdır. Maddi tazminat (menfaat kaybı) ve manevi tazminat (kişilik hakkı saldırısı) iki bağımsız kalemdir. Yoksulluk nafakasından farklı olarak bir kerelik ödenir. Eşit kusurda tazminat genellikle reddedilir. Boşanma davası içinde veya boşanma kesinleştikten itibaren 1 yıl içinde ayrı dava ile talep edilebilir. Bu süre kaçırılmamalıdır. Tazminat tutarı dosyaya özel olup hâkim takdirine bağlıdır. Kendi durumunuza özel değerlendirme için bir avukatla görüşmenizi öneririz.

İlgili HizmetDetaylı içerik için: Boşanma Davaları

İlgili Resmi Kaynaklar

İlgili HizmetHizmetimiz hakkında detaylı bilgi alın
AI Hukuk Asistanı

Durumunuzu 2 dakikada AI ile ön değerlendirin

Yapay zeka hukuk danışmanımız Elif, sorunuzu sınıflandırıp olası hak ve yol haritasını özetler — sonra avukatımızla randevunuzu planlar. Avukat değildir; hukuki tavsiye yerine geçmez, doğru avukata doğru bilgiyle yönlendirir.

Somut durumunuz için ön görüşme

Bu makale genel bilgilendirme amaçlıdır. Kendi durumunuza özel değerlendirme için Akyürek Hukuk Bürosu ekibi yanınızda.

WhatsApp'tan yazın