"Boşanmak istiyorum, ne gerekli?" — bu, aile hukuku alanında en sık karşılaştığımız sorulardan biridir. Cevap; hangi boşanma yolunu seçeceğinize, eşler arasındaki uzlaşma derecesine ve dosyanın özel koşullarına bağlıdır. Bu rehberde her iki yol için (anlaşmalı / çekişmeli) gerekli belgeleri, hukuki şartları ve süreç adımlarını özetliyoruz.
Önce Karar: Anlaşmalı mı Çekişmeli mi?
Anlaşmalı boşanma (TMK m.166/3): Eşler boşanmanın kendisinde ve tüm hukuki sonuçlarında (nafaka, velayet, mal paylaşımı, tazminat) mutabık. Tek celsede sonuçlanabilir.
Çekişmeli boşanma (TMK m.161-166): Eşler boşanma veya sonuçlarında anlaşamıyor. Kusur tespiti, delil, tanık, geçici tedbir aşamaları içerir; daha uzun sürer.
Anlaşmalı Boşanma İçin Gerekli Şartlar
- En az 1 yıllık evlilik (TMK m.166/3 zorunlu şartı)
- Eşlerin birlikte başvurması veya birinin diğerinin davasını kabul etmesi
- Anlaşmalı boşanma protokolü — yazılı, imzalı
- Hâkim huzurunda bizzat dinlenme
- Hâkimin protokolü, çocuk yararı ve mali sonuçlar yönünden onaylaması
Boşanma Davası Açmak İçin Gerekli Belgeler
Her İki Yol İçin Ortak:
- Kimlik belgesi (T.C. kimlik kartı)
- Nüfus kayıt örneği (e-Devlet veya nüfus müdürlüğü)
- Evlilik cüzdanı
- Çocukların kimlik bilgileri (varsa)
- Adres bilgisi (yerleşim yeri ispatı)
Anlaşmalı Boşanma İçin Ek:
- Anlaşmalı boşanma protokolü (avukat tarafından hazırlanır)
Çekişmeli Boşanma İçin Ek:
- Kusur ispatı delilleri (mesaj, tanık listesi, sağlık raporu)
- Mal varlığı belgeleri (tapu, banka kayıtları, araç ruhsatı)
- Geçici tedbir talepleri için belgeler (gelir belgesi, harcama dökümü)
Süreç Adımları
- Avukat ön görüşmesi — durum tespiti, yol haritası
- Belge ve delil toplama
- Protokol hazırlığı (anlaşmalı) veya dava dilekçesi (çekişmeli)
- Harç ve gider avansı yatırma
- Mahkeme dilekçesi sunma — Aile Mahkemesi
- Duruşma(lar) ve karar
- Kararın kesinleşmesi ve nüfus tesciline işlenmesi
Yetkili Mahkeme
Eşlerden birinin yerleşim yeri veya son 6 ay birlikte oturdukları yer Aile Mahkemesi yetkilidir (TMK m.168). Aile mahkemesi bulunmayan yerlerde Asliye Hukuk Mahkemesi aile mahkemesi sıfatıyla bakar.
Avukat Şart mı?
Hayır, zorunlu değildir — dilekçe hazırlama ve mahkemede temsil için bizzat başvurulabilir. Ancak özellikle çekişmeli boşanmada, kusur tespiti, geçici tedbirler, mal paylaşımı ve nafaka konularındaki teknik detaylar nedeniyle avukatla ilerlemek genellikle hak kayıplarını önler.
Sonuç
Boşanma için ne gerekli sorusunun cevabı kısaca: doğru yol seçimi + tam belge + iyi hazırlanmış protokol veya dilekçe. Dosyanızın özelliklerini ücretsiz değerlendirmek için ön görüşme planlayabilirsiniz.