Ana SayfaBlogGayrimenkul Hukuku

İzale-i Şüyu (Ortaklığın Giderilmesi) Davası: Gayrimenkul Bağlamında TMK m.698-700 (2026)

4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m.698-700 çerçevesinde paylı mülkiyette gayrimenkul üzerindeki ortaklığın giderilmesi davası, paydaşların hakları, aynen ve satış yoluyla paylaşma, dava süreci ve önalım hakkıyla bağlantı.

İçindekiler29 bölüm
  1. Paylı Mülkiyet Nedir?
  2. Paylı Mülkiyetin Özellikleri
  3. Paylı Mülkiyetin Kaynakları
  4. İzale-i Şüyu Davası Nedir? — TMK m.698
  5. Davanın Amacı
  6. Davayı Kim Açabilir?
  7. Paylaşma Yöntemleri — TMK m.699-700
  8. 1. Aynen Paylaşma (TMK m.699)
  9. 2. Satış Yoluyla Paylaşma (TMK m.699-700)
  10. Hangi Yöntem Tercih Edilir?
  11. Dava Süreci
  12. Aşama 1: Anlaşma Yolu
  13. Aşama 2: Dava Açma
  14. Aşama 3: Bilirkişi Süreci
  15. Aşama 4: Karar ve Sonuç
  16. Yargılama Süresi
  17. Paydaşların Diğer Hakları
  18. Önalım Hakkı — TMK m.732
  19. Kullanım ve Yararlanma
  20. Yönetim
  21. İzale-i Şüyu vs Miras Paylaşımı — Ayrım
  22. Sık Sorulan Sorular
  23. Kardeşim payını satmak istiyor, ben istemiyorum. Engelleyebilir miyim?
  24. Pay oranım küçük, dava açabilir miyim?
  25. Mülk satıldı, bedelimi ne zaman alırım?
  26. Paydaşlar değerde anlaşamıyor, ne yapacağım?
  27. Paydaşım mülkü tek başına kullanıyor, hakkım var mı?
  28. Sonuç
  29. İlgili Resmi Kaynaklar

Birden fazla kişinin aynı gayrimenkul üzerinde pay sahibi olduğu durumlar — miras yoluyla, ortak alım yoluyla veya başka yollarla — Türk hukukunda paylı mülkiyet olarak adlandırılır. Paydaşlar bazı kararları birlikte almak zorundadır; paydaşlar anlaşamadığında devreye izale-i şüyu davası (ortaklığın giderilmesi davası) girer. 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu (TMK) m.698-700 çerçevesinde düzenlenen bu dava, gayrimenkul hukuku uygulamasının en sık karşılaşılan davalarından biridir. Bu rehberde, davanın gayrimenkul bağlamındaki uygulamasını, sürecini ve diğer haklarla bağlantısını ele alıyoruz.

Önemli ayrım: Miras yoluyla oluşan elbirliği mülkiyeti ile paylı mülkiyet farklı kurumlardır. Miras ortaklığının giderilmesi için Miras Paylaşımı Davası (İzale-i Şüyu) yazımıza bakabilirsiniz. Bu rehber paylı mülkiyet odaklıdır.

Paylı Mülkiyet Nedir?

TMK m.688 çerçevesinde paylı mülkiyet:

Birden çok kimsenin, maddi olarak bölünmüş olmayan bir şeyin tamamına belli paylarla malik olduğu mülkiyet türüdür.

Paylı Mülkiyetin Özellikleri

ÖzellikDetay
Pay belirgindirTapuda 1/2, 1/3, 2/5 gibi belirli oran
Pay üzerinde tasarrufHer paydaş kendi payı üzerinde tasarrufta bulunabilir
Olağan yönetimÇoğunlukla
Önemli yönetim işleriKanunda öngörülen nitelikli çoğunluk/oybirliği

Paylı Mülkiyetin Kaynakları

KaynakDetay
Ortak alımBirden fazla kişinin birlikte satın alması
HediyeBirden fazla kişiye birlikte bağışlanan mal
Miras (paylaşmadan sonra)Mirasın paylaşılmasıyla
Kanun gereğiBazı durumlarda

İzale-i Şüyu Davası Nedir? — TMK m.698

TMK m.698 çerçevesinde paydaşlardan her biri, hukuki bir engel bulunmadıkça, paylaşmayı isteme hakkına sahiptir.

Davanın Amacı

AmaçDetay
Ortaklığa son vermePaylı mülkiyetten ayrı mülkiyete
Anlaşmazlığı çözmePaydaşlar arası uyuşmazlık
Mülkün değerlendirilmesiAtıl durumdan çıkarma
Karar serbestliğiTek başına tasarruf imkânı

Davayı Kim Açabilir?

KişiŞart
Her paydaşPay oranı ne olursa olsun
VekilPaydaş adına
Vasi/kayyımEhliyetsiz paydaş adına

Önemli: Pay oranı küçük olsa dahi paydaş paylaşma isteyebilir. "Çoğunluğa sahip olmadığım için isteyemem" yaygın bir yanılgıdır.

Paylaşma Yöntemleri — TMK m.699-700

1. Aynen Paylaşma (TMK m.699)

Malın fiziksel olarak bölünmesi yoluyla paylaşma:

Uygun DurumlarDetay
Geniş araziİki veya daha fazla parçaya ayrılabilir
Birden fazla taşınmazPaydaşlar arasında dağıtım
Bağımsız bölümlere elverişli yapıDoğal olarak bölünebilir

Aynen Paylaşmanın Koşulları

KoşulDetay
Bölünebilir mülkFiziksel olarak ayrılabilmeli
Önemli değer kaybı olmamalıBölünme değeri aşırı düşürmemeli
İmar/mevzuat uyumuİlgili kuralların izin vermesi
Payların korunmasıAdil bölüştürme

2. Satış Yoluyla Paylaşma (TMK m.699-700)

Aynen paylaşma mümkün değilse, malın satılarak bedelinin paylaşılması:

AşamaDetay
Mahkeme kararıSatış suretiyle paylaşma
İcra/satış memurluğuSatışı yürütür
Açık artırmaKanuna uygun ilan ve ihale
Bedelin paylaşımıPaylar oranında

Satış sürecinin niteliğine ilişkin olarak İhalenin Feshi yazımız da bilgilendirici olabilir.

Hangi Yöntem Tercih Edilir?

Mahkeme somut durumu değerlendirir. Genel ilke olarak aynen paylaşma önceliklidir; aynen paylaşma mümkün değilse veya önemli değer kaybına yol açacaksa satış yoluyla paylaşmaya karar verilir. Bilirkişi raporu bu değerlendirmede belirleyicidir. Yargıtay 3. Hukuk Dairesi'in yerleşik içtihatlarında, aynen taksimin teknik ve hukuki olarak mümkün olmadığı somut olarak ortaya konulmadan doğrudan satış yoluyla paylaşmaya karar verilmesinin bozma sebebi sayıldığı kabul edilmektedir.

Dava Süreci

Aşama 1: Anlaşma Yolu

Dava öncesi paydaşlar anlaşabilir: noter aracılığıyla paylaşma, bir paydaşın diğerlerinin payını satın alması, trampa veya bedel karşılığı feragat. Anlaşma yolu genelde daha hızlı ve ekonomiktir.

Aşama 2: Dava Açma

DetayAçıklama
Yetkili mahkemeSulh Hukuk Mahkemesi
YetkiTaşınmazın bulunduğu yer
DavalıDiğer tüm paydaşlar

Aşama 3: Bilirkişi Süreci

Aynen bölünmenin mümkün olup olmadığı ve malın değeri, bilirkişi raporu ile değerlendirilir (kıymet takdiri, imar durumu vb.).

Aşama 4: Karar ve Sonuç

Mahkeme, aynen paylaşma mümkünse onu; değilse satış yoluyla paylaşmayı kararlaştırır. Karar kesinleştiğinde tapu yeniden düzenlenir veya satış süreci işler.

Yargılama Süresi

KarmaşıklıkSüre
Basit (az paydaş)12-18 ay
Orta18-30 ay
Karmaşık (çok paydaş, değer tartışmalı)30-60 ay

Paydaşların Diğer Hakları

Önalım Hakkı — TMK m.732

Bir paydaş payını üçüncü bir kişiye satarsa, diğer paydaşlar kanunda öngörülen süre içinde aynı şartlarla önalım hakkını kullanabilir. Detaylar için Önalım (Şufa) Hakkı yazımıza bakabilirsiniz.

Kullanım ve Yararlanma

DetayAçıklama
KullanımPaydaşlar, payları oranında ve diğerlerinin hakkını zedelemeden yararlanır
Kira geliriPay oranında paylaşılır
Tek paydaş kullanımıDiğer paydaşların hakkı gündeme gelebilir (TMK m.995 çerçevesinde ecrimisil)

Yargıtay 1. Hukuk Dairesi'in yerleşik içtihatlarında, paylı mülkiyette bir paydaşın taşınmazı tek başına kullanması hâlinde diğer paydaşların ecrimisil isteyebilmesi için kural olarak intifadan men koşulunun gerçekleşmiş olmasının arandığı; ancak miras yoluyla intikal eden taşınmazlar, kira getiren mülkler ve paydaşlar arasında açık uyuşmazlık bulunan hâllerde bu koşulun aranmadığı kabul edilmektedir.

Yönetim

İşKarar
Olağan yönetim işleriÇoğunluk
Önemli yönetim işleriTMK m.692 — nitelikli çoğunluk/oybirliği
Tasfiye/paylaşmaİzale-i şüyu davası

İzale-i Şüyu vs Miras Paylaşımı — Ayrım

İzale-i Şüyu (Paylı Mülkiyet)Miras Ortaklığının Giderilmesi (Elbirliği Mülkiyet)
TMK m.698-700TMK m.642 ve devamı
Pay belirlidirPay belirsizdir (elbirliği)
Paydaşlar arasıMirasçılar arası
Sulh Hukuk MahkemesiSulh Hukuk Mahkemesi
Pay üzerinde tasarruf serbestBirlikte tasarruf esası

Miras bağlamı için Miras Paylaşımı Davası yazımız bilgi verir.

Sık Sorulan Sorular

Kardeşim payını satmak istiyor, ben istemiyorum. Engelleyebilir miyim?

Tamamen engelleyemezsiniz; ancak payın üçüncü kişiye satışında önalım hakkınızı kullanarak payı aynı bedelle siz alabilirsiniz. Süreye dikkat edilmelidir. Detaylar için Önalım (Şufa) Hakkı yazımıza bakın.

Pay oranım küçük, dava açabilir miyim?

Evet. TMK m.698 çerçevesinde herhangi bir paydaş, pay oranı önemli olmaksızın paylaşma isteyebilir. Pay oranı yalnızca paylaşılacak değeri etkiler.

Mülk satıldı, bedelimi ne zaman alırım?

Kararın kesinleşmesi ve satış sürecinin tamamlanmasının ardından bedel paylar oranında dağıtılır. Toplam süreç dosyaya göre değişir.

Paydaşlar değerde anlaşamıyor, ne yapacağım?

Mahkemenin atadığı kıymet takdiri bilirkişisi bağımsız değerleme yapar. Rapora itiraz edilebilir ve gerekirse yeniden inceleme talep edilebilir.

Paydaşım mülkü tek başına kullanıyor, hakkım var mı?

Diğer paydaşların da yararlanma hakkı vardır. Tek başına kullanan paydaşa karşı, koşulları varsa ecrimisil (haksız işgal tazminatı) talep edilebilir; ortaklığa son vermek için izale-i şüyu davası açılabilir.

Sonuç

İzale-i şüyu (ortaklığın giderilmesi) davası, TMK m.698-700 çerçevesinde paylı mülkiyette paydaşların anlaşamadığı durumlarda mülkiyetin tasfiyesi için açılır. Her paydaş, pay oranı ne olursa olsun paylaşma isteyebilir. Aynen paylaşma önceliklidir; mümkün değilse satış yoluyla paylaşma gerçekleşir. Bilirkişi raporu belirleyicidir. Süreç 12-60 ay arasında değişir; Sulh Hukuk Mahkemesi yetkilidir. Önalım hakkı (TMK m.732) paydaşların önemli korumasıdır. Anlaşma yolu, dava yolundan çok daha hızlı ve ekonomik olabilir. Bu dava, miras yoluyla oluşan elbirliği mülkiyetinden farklıdır — Miras Paylaşımı Davası yazımız bu ayrımı açıklar. Kendi durumunuza özel değerlendirme için bir gayrimenkul hukuku avukatıyla görüşmenizi öneririz.

İlgili HizmetDetaylı içerik için: Kat Mülkiyeti & İzale-i Şuyu

İlgili Resmi Kaynaklar

İlgili HizmetHizmetimiz hakkında detaylı bilgi alın
AI Hukuk Asistanı

Durumunuzu 2 dakikada AI ile ön değerlendirin

Yapay zeka hukuk danışmanımız Elif, sorunuzu sınıflandırıp olası hak ve yol haritasını özetler — sonra avukatımızla randevunuzu planlar. Avukat değildir; hukuki tavsiye yerine geçmez, doğru avukata doğru bilgiyle yönlendirir.

Somut durumunuz için ön görüşme

Bu makale genel bilgilendirme amaçlıdır. Kendi durumunuza özel değerlendirme için Akyürek Hukuk Bürosu ekibi yanınızda.

WhatsApp'tan yazın