Aile içi şiddet ve kadına yönelik şiddet, Türkiye'de 6284 sayılı Ailenin Korunması ve Kadına Karşı Şiddetin Önlenmesine Dair Kanun ile kapsamlı koruma altına alınmıştır. Mağdur kişilerin hızlı ve etkili koruma alması için tasarlanan bu mevzuat; mülki amir kararı, hâkim kararı, çeşitli tedbir türleri ve ihlal halinde caydırıcı yaptırımlar sunar. Bu rehberde, koruma kararının türlerini, başvuru sürecini ve mağdurun haklarını ele alıyoruz.
Acil durum bildirimi: Hayati tehlike altında iseniz 112 Acil Çağrı Merkezi'ni arayın — polis, jandarma ve ambulans için tek acil numaradır. Şiddet desteği için ALO 183 Sosyal Destek Hattı 7/24 ücretsiz hizmet verir. Çevrenizde bir kadın sığınma evi de yardımcı olabilir.
6284 Sayılı Kanun Kimleri Korur?
Kanunun kapsamı:
| Kişi | Detay |
|---|---|
| Eş | Mevcut veya eski eş |
| Birlikte yaşayan kişiler | Nikahsız birliktelik dahil |
| Çocuk | Aile veya akraba bireyi |
| Diğer aile bireyleri | Anne, baba, kardeş, akraba |
| Israrlı takip mağduru | Tanımayan kişiler dahil |
Kanun cinsiyet ayrımcı değil. Erkek, kadın, çocuk — kim mağdursa koruma alabilir. Ancak pratikte kadın mağdurların başvuruları çoğunluğu oluşturur.
Koruma Kararı Türleri
6284 sayılı Kanun iki tür koruma kararı öngörür:
| Tür | Veren Mercii | Süre | Aciliyeti |
|---|---|---|---|
| Mülki Amir Kararı | Vali, Kaymakam | 30 gün (uzatılabilir) | Çok acil — saatler içinde |
| Hâkim Kararı | Aile Mahkemesi Hâkimi | 6 aya kadar (uzatılabilir) | Acil — günler içinde |
Mülki Amir Kararı
En hızlı koruma yoludur. Vali veya kaymakam hemen karar verebilir. Sonra süreç hâkime intikal eder.
Hâkim Kararı
Daha kapsamlı tedbirler içerebilir; daha uzun süreli ve detaylı.
Başvuru Yolları
1. ALO 183 — Sosyal Destek Hattı
7/24 açık, ücretsiz hat. Hat üzerinden:
- Şikayet bildirme
- Yönlendirme alma
- Sığınma evi bilgisi
- Hukuki destek bilgisi
2. Polis Karakolu / Jandarma
En hızlı resmi başvuru yolu. Polis:
- Olay tutanağı düzenler
- Mülki amir kararı için acil süreç başlatır
- Saatler içinde koruma kararı çıkabilir
- Şiddet uygulayanın gözaltına alınması mümkün
3. Cumhuriyet Savcılığı
Doğrudan savcılığa başvuru:
- Şikayet dilekçesi
- Acil durum talebi
4. Aile Mahkemesi
Hâkim kararı için doğrudan mahkemeye başvuru:
- Dilekçeyle
- Kanıt belgeleriyle (varsa)
5. ŞÖNİM — Şiddet Önleme ve İzleme Merkezi
Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı bünyesindeki merkezler:
- Sığınma evi yönlendirmesi
- Psikolojik destek
- Hukuki danışmanlık
- Ekonomik destek bilgisi
Koruma Tedbirleri — 6284 m.5
Hâkim veya mülki amir aşağıdaki tedbirlerden birini veya birkaçını uygulayabilir:
Şiddet Uygulayan Hakkında Tedbirler
| Tedbir | Detay |
|---|---|
| Konuttan uzaklaştırma | Ortak konuttan çıkarma |
| Yaklaşma yasağı | Mağdura, çocuklara, akrabalara |
| İletişim yasağı | Telefon, mesaj, sosyal medya |
| Silah teslim | Yasal silah ruhsatı varsa |
| Sağlık tedavisi | Alkol/madde bağımlılığı, psikolojik tedavi |
| Tedbir nafakası | Ekonomik destek (geçici nafaka) |
| Elektronik kelepçe | Yasak ihlallerinde izleme |
Mağdur Hakkında Tedbirler
| Tedbir | Detay |
|---|---|
| Sığınma evine yerleştirme | Güvenli barınma |
| Geçici maddi destek | ŞÖNİM aracılığıyla |
| Kreş hizmeti | Çocuğun bakımı için |
| Çocuk için tedbirler | Eğitim, sağlık desteği |
| Kimlik gizleme | Mağdurun kimlik bilgilerinin gizlenmesi |
Süreç — Saatler İçinde Koruma
Aşama 1: Olay ve Bildirim
Şiddet veya tehdit anında:
- 112 Acil Çağrı Merkezi aranır
- Polis olay yerine gelir
- Olay tutanağı düzenlenir
- Mağdurun ve şüphelinin ifadesi alınır
Aşama 2: Mülki Amir Kararı
Polis raporu mülki amire iletilir. Mülki amir:
- Saatler içinde karar verir
- Acil tedbirleri uygular
- 30 günlük geçici koruma
Aşama 3: Hâkim Onayı
Mülki amir kararı 24 saat içinde hâkim onayına sunulur. Hâkim:
- Kararı onaylar veya kaldırır
- Yeni tedbirler ekleyebilir
- Süreyi uzatabilir
Aşama 4: Tebliğ ve Uygulama
Karar şiddet uygulayana tebliğ edilir. Tebliğden itibaren karar yürürlüktedir.
İhlal Halinde Yaptırım
Koruma kararının ihlali suçtur (6284 m.13):
| İhlal | Yaptırım |
|---|---|
| İlk ihlal | 3 günden 10 güne kadar zorlama hapsi |
| Tekrar ihlal | 15 güne kadar zorlama hapsi |
| Israrlı tekrar | Daha ağır cezalar |
Önemli: Zorlama hapsi cezai mahkumiyet değildir — ihlali engellemek için derhal infaz edilir. İhlal anında polis gözaltına alabilir.
Mağdur İçin Önemli Pratik Öneriler
| Öneri | Detay |
|---|---|
| Olayı dokümante edin | Tarih, saat, ne olduğu, fotoğraf |
| Tanık varsa belirtin | Komşu, aile, arkadaş |
| Mesaj/ses kayıtları | Tehdit/şiddet kayıtları |
| Sağlık raporu alın | Yaralanma varsa hastane |
| Resmi başvuru kayıtları | Tüm başvuruları saklayın |
| Güvenli kişi belirleyin | Acil yardım için aile/arkadaş |
Sığınma Evleri (Şiddet Önleme Merkezleri)
ŞÖNİM ve özel kadın dernekleri sığınma evi sunar:
- Adres gizli (güvenlik için)
- Kısa süreli barınma (3-6 ay tipik)
- Çocuklar ile birlikte kabul
- Ücretsiz
- Psikolojik + hukuki + ekonomik destek
Bilgi için ALO 183 aranabilir.
Şiddet Uygulayan Açısından
Koruma kararına maruz kalan kişi:
- Karara 15 gün içinde itiraz edebilir
- Avukat tutma hakkına sahip
- Tedbirler zorunluluğa uygun olmalı (ölçülülük)
- Tedavi yükümlülüğü verilebilir
İtiraz, kararın yürürlüğünü engellemez — itiraz sırasında tedbirler uygulanmaya devam eder.
Boşanma Davasıyla İlişki
Koruma kararı boşanma davasının ön şartı değildir. Ancak:
- Boşanma davası paralelde açılabilir
- Şiddet, boşanma sebebi ve kusur olarak değerlendirilir
- Tazminat ve velayet lehe sonuçlar doğurabilir
Yargıtay 2. Hukuk Dairesi'nin yerleşik içtihatlarında, eşine yönelik fiziksel veya psikolojik şiddet uygulayan tarafın evlilik birliğini temelinden sarsmış sayıldığı ve bu davranışın boşanmada tam kusur ile maddi-manevi tazminat sorumluluğu doğurduğu kabul edilmektedir.
Sık Sorulan Sorular
Eşim beni dövdü ama "şikayet etmem" diye baskı yapıyor. Yine de koruma alabilir miyim?
Evet. 6284 sayılı Kanun re'sen uygulanır — şikayet zorunluluğu yoktur. Polis, savcı veya hâkim kendi inisiyatifiyle koruma kararı verebilir. Komşu, aile, sağlık personeli bile bildirim yapabilir.
Koruma kararı aldım ama eski eşim hâlâ takip ediyor. Ne yapacağım?
İhlal halinde derhal polis arayın. 6284 m.13 çerçevesinde ihlal suçtur ve zorlama hapsi gerektirir. Polis ihlal anında gözaltına alabilir. Her ihlali mutlaka raporlayın — tekrar eden ihlallerde ceza ağırlaşır.
Çocuğum şahit olduğu için travma yaşıyor. Koruma kararı çocuğu da kapsar mı?
Evet. 6284 m.5 çerçevesinde tedbirler çocuğa da uygulanır:
- Çocuğa yaklaşma yasağı
- Okulda görüşme yasağı
- Çocuğun kreş/eğitim desteği
Ayrıca çocuğa şiddet uygulanmışsa Çocuk Koruma Kanunu da devreye girer.
Şiddet yaşayan erkek koruma alabilir mi?
Evet. 6284 sayılı Kanun cinsiyet ayrımcı değildir. Erkek şiddet mağdurları da koruma kararı alabilir. Ancak pratikte sığınma evleri kadın+çocuk odaklı; erkek mağdur için sınırlı ama mevcut.
Koruma kararı kalktıktan sonra şiddet yine başlarsa?
Yeni başvuru yapılabilir. Tekrar eden vakalarda hâkim daha uzun süreli ve daha kapsamlı koruma kararı verir. Şiddet uygulayan için ek yaptırımlar (elektronik kelepçe, sağlık tedavisi) gündeme gelebilir.
Sonuç
6284 sayılı Kanun, aile içi şiddet ve kadına yönelik şiddet karşısında hızlı ve etkili koruma sunar. Mülki amir kararı ile saatler içinde, hâkim kararı ile günler içinde tedbir alınabilir. Konuttan uzaklaştırma, yaklaşma yasağı, sığınma evi, ekonomik destek gibi kapsamlı tedbirler mevcuttur. İhlal suçtur ve zorlama hapsi gerektirir. 112 Acil Çağrı Merkezi ve ALO 183 Sosyal Destek Hattı 7/24 hizmet verir. Boşanma davası ile paralel yürütülebilir; şiddet kusur ve tazminat için belirleyici delildir. Kendi durumunuza özel değerlendirme için bir avukatla görüşmenizi öneririz.
İlgili HizmetDetaylı içerik için: Aile İçi Şiddet & Koruma Kararı